Kennis & Inzichten

Wie mag binnen een VvE besluiten over onderhoud en verduurzaming?

De bevoegdheden van het bestuur, de vergadering van eigenaars en de betekenis van het meerjarenonderhoudsplan

Onderhoud en verduurzaming vragen binnen een Vereniging van Eigenaars (VvE) om zorgvuldige besluitvorming. Een dak moet worden vernieuwd, de gevel vraagt om herstel of de VvE overweegt energiebesparende maatregelen. Vaak is duidelijk welke werkzaamheden wenselijk zijn, maar minder duidelijk wie daarover mag beslissen.

Mag het bestuur zelfstandig opdracht geven? Moet de vergadering van eigenaars eerst toestemming verlenen? En wat betekent het wanneer de werkzaamheden al zijn opgenomen in een vastgesteld meerjarenonderhoudsplan (MJOP)?

Het antwoord hangt af van de aard van de werkzaamheden, de wettelijke regels, de toepasselijke splitsingsstukken en de besluiten die de VvE eerder heeft genomen.

Bestuur en vergadering: verschillende verantwoordelijkheden

Binnen een VvE hebben het bestuur en de vergadering van eigenaars ieder een eigen rol.

De vergadering van eigenaars heeft in beginsel de bevoegdheden die niet door de wet of de statuten aan een ander orgaan zijn toegekend. Het bestuur is, binnen de toepasselijke regels, belast met het beheer van de middelen van de vereniging en de uitvoering van vergaderbesluiten.

Dat onderscheid is belangrijk. Het voorbereiden van onderhoud, het aanvragen van offertes en het organiseren van de uitvoering zijn niet zonder meer hetzelfde als het nemen van het besluit om een omvangrijke investering te doen.

Een bestuur kan binnen zijn bevoegdheden zelfstandig handelen. Voor andere werkzaamheden kan voorafgaande goedkeuring of een machtiging van de vergadering nodig zijn.

Daarom is de vraag niet uitsluitend of werkzaamheden noodzakelijk of wenselijk zijn, maar ook of het bestuur bevoegd is om de VvE aan de voorgenomen opdracht te verbinden.

De splitsingsakte en het reglement vormen het vertrekpunt

Bij de beoordeling van bevoegdheden moet eerst worden vastgesteld welke regels voor de betreffende VvE gelden.

De splitsingsakte en het daarin opgenomen of van toepassing verklaarde splitsingsreglement bepalen onder meer welke gedeelten van het gebouw gemeenschappelijk zijn, hoe kosten worden verdeeld en welke bevoegdheden aan de verschillende organen toekomen.

Niet iedere VvE werkt met hetzelfde reglement. Bovendien kunnen in een concrete splitsingsakte afwijkende of aanvullende bepalingen zijn opgenomen.

Een algemene verwijzing naar een modelreglement is daarom onvoldoende om vast te stellen wat een bestuur in een specifieke situatie mag besluiten.

Ook de vraag of werkzaamheden betrekking hebben op gemeenschappelijke gedeelten of op privégedeelten kan van belang zijn. Bij maatregelen die individuele appartementsrechten raken, kunnen aanvullende juridische vragen ontstaan.

Een zorgvuldige beoordeling begint daarom bij de daadwerkelijke splitsingsstukken van de VvE.

Onderhoud en verduurzaming: waar ligt de grens?

Bij onderhoud gaat het doorgaans om werkzaamheden die nodig zijn om het gebouw in goede staat te houden of te herstellen. Verduurzaming kan daarmee samenhangen, maar kan ook verder gaan dan het bestaande onderhoud.

Denk aan de vervanging van een dak waarbij tegelijkertijd aanvullende isolatiemaatregelen worden overwogen. Het herstel van de dakbedekking en het verbeteren van de energieprestatie kunnen onderdeel zijn van één project, terwijl de juridische beoordeling van de afzonderlijke maatregelen kan verschillen.

Of een maatregel moet worden aangemerkt als onderhoud, vervanging, verbetering of een combinatie daarvan, is afhankelijk van de omstandigheden en de toepasselijke regels.

Die kwalificatie kan gevolgen hebben voor de benodigde besluitvorming, de vereiste meerderheid en de wijze waarop de kosten worden gedragen.

Het is daarom verstandig om vóór de besluitvorming duidelijk vast te leggen welke werkzaamheden noodzakelijk zijn, welke aanvullende maatregelen worden voorgesteld en welke financiële gevolgen daaraan zijn verbonden.

Wat betekent een vastgesteld MJOP?

Veel VvE's werken met een meerjarenonderhoudsplan. Daarin worden verwachte onderhoudswerkzaamheden, de planning en de geraamde kosten voor een langere periode opgenomen.

Een MJOP helpt de VvE om onderhoud tijdig voor te bereiden en daarvoor financiële middelen te reserveren.

Toch moeten verschillende stappen uit elkaar worden gehouden:

  • Het vaststellen van een onderhoudsplan.
  • Het goedkeuren van een begroting en de benodigde reserveringen.
  • Het nemen van een besluit over concrete werkzaamheden.
  • Het verlenen van een eventuele machtiging aan het bestuur.
  • Het daadwerkelijk aangaan van een overeenkomst met een uitvoerende partij.

Deze stappen kunnen met elkaar samenhangen, maar vallen juridisch niet automatisch samen.

De enkele vermelding van werkzaamheden in een MJOP betekent dus niet zonder meer dat het bestuur iedere daarmee samenhangende opdracht zelfstandig mag verstrekken.

Of een afzonderlijk besluit nodig is, hangt onder meer af van het toepasselijke reglement, de vastgestelde begroting en de inhoud van eerdere vergaderbesluiten.

Welke meerderheid is nodig voor een besluit?

Bij VvE-besluitvorming wordt regelmatig gesproken over een gewone of gekwalificeerde meerderheid. Soms geldt daarnaast een aanwezigheidsvereiste, ook wel quorum genoemd.

De wet bevat een algemene regeling voor besluitvorming binnen de vergadering van eigenaars, maar de toepasselijke statuten en reglementen kunnen voor bepaalde besluiten andere eisen stellen.

Daarom kan niet voor iedere onderhouds- of verduurzamingsmaatregel één algemeen stempercentage worden genoemd.

Voor de beoordeling is onder meer relevant:

  • Wat is precies het onderwerp van het besluit?
  • Welke bepalingen gelden volgens de splitsingsstukken?
  • Gaat het om regulier onderhoud, een aanvullende voorziening of een ingrijpende wijziging?
  • Zijn bijzondere stemvereisten of toestemmingen van toepassing?
  • Is de vergadering volgens de geldende regels bijeengeroepen en is het voorstel voldoende duidelijk geagendeerd?

Een zorgvuldig voorbereid besluit maakt duidelijk waarover de eigenaars stemmen en welke verplichtingen daaruit voor de VvE kunnen voortvloeien.

Besluiten over werkzaamheden en financiering

Naast de inhoud van een project verdient ook de financiering afzonderlijke aandacht.

Een VvE kan voor werkzaamheden gebruikmaken van beschikbare middelen, het reservefonds of aanvullende bijdragen van eigenaars. Bij grotere verduurzamingsprojecten kan ook externe financiering worden overwogen.

De bevoegdheid om werkzaamheden goed te keuren betekent echter niet automatisch dat iedere voorgestelde financieringsvorm daarmee eveneens is goedgekeurd.

Bij de besluitvorming moet duidelijk zijn welke kosten worden verwacht, hoe deze worden gedekt en welke financiële verplichtingen voor de vereniging en de appartementseigenaars ontstaan.

Ook hier zijn de wet, het splitsingsreglement en de concrete besluiten van belang.

Een heldere financiële onderbouwing voorkomt dat tijdens de uitvoering discussie ontstaat over de omvang van de opdracht, aanvullende bijdragen of de beschikbaarheid van middelen.

Van besluit naar uitvoering

Wanneer de benodigde besluiten zijn genomen, begint de fase waarin de plannen moeten worden omgezet in concrete afspraken.

Daarbij verdient het aanbeveling om vast te leggen welke werkzaamheden zijn goedgekeurd, binnen welk budget deze moeten worden uitgevoerd en welke ruimte het bestuur heeft om namens de VvE afspraken te maken.

Ook de verhouding tussen offertes, technische omschrijvingen, planning en contractuele verplichtingen vraagt aandacht.

Bij omvangrijke verduurzamingsprojecten komen juridische, bestuurlijke, organisatorische en technische vraagstukken samen. Een goede afstemming tussen deze onderdelen kan helpen om vertraging, onduidelijkheid en geschillen te voorkomen.

Voor de organisatorische en bestuurlijke kant van dergelijke trajecten kan projectbegeleiding bij verduurzaming van betekenis zijn.

Wat als twijfel bestaat over een VvE-besluit?

Niet ieder meningsverschil over een besluit betekent dat het besluit juridisch ongeldig is.

Er moet onderscheid worden gemaakt tussen de inhoud van het besluit, de bevoegdheid van het orgaan dat het heeft genomen en de wijze waarop het besluit tot stand is gekomen.

Afhankelijk van de omstandigheden kan sprake zijn van een vraag over nietigheid of vernietigbaarheid. Dat zijn verschillende juridische situaties, met verschillende gevolgen.

Voor het verzoeken om vernietiging van een VvE-besluit geldt in beginsel een korte wettelijke termijn. Wie twijfelt aan een besluit, doet er daarom verstandig aan tijdig juridisch advies in te winnen.

Het voortzetten van overleg binnen de VvE betekent niet automatisch dat een wettelijke termijn wordt opgeschort.

Een zorgvuldige voorbereiding voorkomt veel discussie

Onderhoud en verduurzaming vragen niet alleen om een technisch en financieel goed plan. Ook de juridische besluitvorming moet aansluiten bij de bevoegdheden en regels die binnen de VvE gelden.

Een praktische controle vooraf kan daarbij helpen:

  1. Zijn de juiste splitsingsakte en het toepasselijke reglement geraadpleegd?
  2. Is duidelijk welke gedeelten van het gebouw door de werkzaamheden worden geraakt?
  3. Zijn de werkzaamheden en eventuele aanvullende verduurzamingsmaatregelen voldoende onderscheiden?
  4. Is vastgesteld welke besluiten al zijn genomen en welke nog nodig zijn?
  5. Zijn de toepasselijke stemvereisten gecontroleerd?
  6. Zijn budget, financiering en bevoegdheden voor opdrachtverlening duidelijk vastgelegd?

Door deze vragen vooraf te beantwoorden, ontstaat een betere basis voor besluitvorming en uitvoering.

Juridische en bestuurlijke samenhang

De praktijk laat zien dat onderhouds- en verduurzamingsvraagstukken zelden uitsluitend technisch zijn. De juridische positie van de eigenaars, de bevoegdheden van het bestuur, de financiële afspraken en de praktische uitvoerbaarheid hangen nauw met elkaar samen.

Juist die samenhang verdient aandacht bij de voorbereiding van besluiten en de begeleiding van projecten.

Van Zetten Vastgoed Management biedt juridisch en bestuurlijk VvE-advies bij vraagstukken over splitsingsstukken, bevoegdheden, besluitvorming en de uitvoering van afspraken.

Dit artikel bevat algemene informatie. Welke regels in een concrete situatie gelden, hangt onder meer af van de splitsingsstukken, de toepasselijke wetgeving en de feiten en omstandigheden. Het artikel vervangt geen individuele juridische beoordeling.